بررسی تاثیرتغییرات عوامل فيزيکی بر زادآوری آرتميای درياچه اروميه

سیاوش گنجی

*  دانشجوی کارشناسی شیلات مرکز تحقیقات آرتمیای کشور                              [e-mail]

دریاچه ارومیه یکی از دو دریاچه بزرگ و بسیار شور حاوی آرتمیا در دنیا می باشد که در شمال غرب ایران واقع شده است و بزرگ ترین منبع آبی کشور می باشد که از نظر مسایل زیست محیطی یکی از حساس ترین سیستم ها بوده و دارای فاکتورهای اکولوژیکی زیستی و غیر زیستی متعددی است. این دریاچه به دلیل ویژگی های خاص خود به عنوان پارک ملی و ذخیره گاه زیست کره معرفی شده است. ذخایر سیست آرتمیا در این دریاچه حدود بیست هزار تن برآورد شده است و به مدت چندین سال، مجموعاٌ بیش از دویست تن سیست آرتمیا از آن صید و در مراکز تکثیر آبزیان مورد بهره برداری قرار گرفته است که به علت کاهش حجم آب و افزایش شوری آن از سال 1380 تاکنون، دریاچه از نظر بیولوژیکی در وضعیت بحرانی بسر می برد، لذا لازم است جهت حفظ و بهره برداری اصولی از آن پارامترهای مختلف دریاچه مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد. هدف از این مقاله بررسی فراوانی و پراکنش آرتمیا در دریاچه ارومیه در نیمه دوم سال 1388 و مقایسه آن با نتایج چند سال گذشته می باشد. برای این کار به تعداد 4 ایستگاه در دریاچه (2 ایستگاه درشمال و 2 ایستگاه در جنوب) انتخاب و از ستون آب به طور ماهانه و به مدت شش ماه نمونه برداری از آرتمیای دریاچه انجام گردید و نسبت به  تعیین ترکیب جمعیتی آرتمیا اقدام شد. نتایج تحلیل داده ها نشان می دهد که دمای آب دریاچه به صفر درجه سانتیگراد نمی رسد و شوری آب در طول مدت مطالعه درحد اشباع بوده (346 گرم در لیتر) و افزايش شوري تا حد فوق اشباع باعث ايجاد شرايط نا مطلوب براي رشدآرتمیا شده است. اين رويدادها بر نقش شوري به عنوان اصلي ترين عامل تاثير گذار محيطي بر ذخاير آرتميا در زيستگاه هاي طبيعي را نشان می دهد. جمعيت آرتمياي درياچه اروميه در نیمه دوم سال 1388 نسبت به سال های گذشته شدیداٌ کاهش یافته است و ترکیب جمعیتی آرتمیا را سیست تشکیل می دهد. بررسی های آماری به روش آنالیز واریانس یک طرفه ANOVA  نشان داد که اختلاف میانگین فراوانی های سیست ها در ماه های مختلف معنی دار نمی باشد ( 05/0 P>).                                         

 

کليد واژه ها: درياچه اروميه، آرتميا، سیست

ادامه نوشته

استفاده از سیستهای پوسته زدایی شده آرتمیا در آبزی پروری

بررسی ارزش غذایی سیست های پوسته زدایی شده فرآوری شده

 از سیستهای با قابلیت تخم گشایی اندک آرتمیای دریاچه ارومیه

بعنوان فرآورده ای مغذی در صنعت تولیدات غذای آبزیان

 

ارائه شده در نخستین همایش ملی فرآوری و بهداشت

فرآورده های شیلاتی ۲۶-۲۷ بهمن ۱۳۸۹(بندر انزلی)

استفاده ازآرتمیا بعنوان غذای زنده در تکثیر و پرورش آبزیان از سال 1930 در دنیا بسرعت گسترش یافته است بطوریکه در حال حاضر موفقیت در تکثیر برخی از آبزیان از جمله: میگو ، ماهیان خاویاری و برخی از ماهیان دریایی، وابسته به ناپلیوس های تولید شده ازسیستهای آرتمیا می باشد. دریاچه بزرگ نمک در آمریکا، دریاچه ارومیه در ایران، دریاچه ماکائو در برزیل و دریاچه های موجود در چین و ترکمنستان از بزرگترین ذخایر سیست آرتمیا در جهان به شمار می روند. در دریاچه ارومیه سیستهایی تولید شده اند که از نظر درصد تخم گشایی و تولید ناپلیوس آرتمیا، از ارزش بسیار اندکی برخوردار بوده اند بطوریکه عملا برای تولید ناپلیوس مورد استفاده قرار نمی گیرند. هدف از ارائه این مقاله بررسی فرآوری و ارزش غذایی سیستهای با درصد تخم گشایی اندک آرتمیا بصورت سیست های پوسته زدایی شده و خشک و توصیه برای استفاده آنها در تغذیه آبزیان می باشد. بدین منظور چندین دسته از سیستهای آرتمیای صید شده از دریاچه ارومیه مورد آزمایش تعیین درصد تخم گشایی قرار گرفت و سیست های آرتمیای دارای درص تفریخ کمتر (کمتر از 30% تخم گشایی) انتخاب شدند . این نوع سیست ها دارا جنین بوده ولی بدلایل بیولوژیکی قادر به تبدیل شدن به ناپلیوس و بیرون آمدن از سیست نمی باشند. این سیست ها با استفاده از روش تلفیقی الف) روش پوسته زدایی سیست های آرتمیای ارائه شده توسط Lavens, et al. 1996 و ب) تجربه نگارنده در فرآوری سیست های غیر قابل تخم گشایی آرتمیای دریاچه ارومیه پوسته زدایی و خشک شدند. این فرآورده مورد آنالیز اسیدهای چرب قرار گرفت. درصد اسیدهای چرب این فرآورده با سیست آرتمیای تازه با درصد تخم گشایی حدود 76.8  مقایسه گردید. نتایج نشان می دهد که بجز اسید چرب EPA, C14:1n5 و C20:3n3  بیشتر اسیدهای چرب از جمله اسید چرب DHA بطور معنی داری در سیستهای پوسته زدایی شده آرتمیا نسبت به سیستهای آرتمیای با در صد تخم گشایی بالا از درصد بالایی برخوردار می باشد لذا اگر چنانچه زنده بودن غذای مصرفی مد نظر نباشد می توان این محصول را در تکثیر و پرورش انواع آبزیان بعنوان غذای با ارزش مصرف نمود، حتی این فرآورده می تواند غذای جایگزین برای ناپلیوس آرتمیا باشد اگرچه این موضوع نیاز به تحقیق و بررسی جداگانه ای دارد.